Industrialisatie woningbouw

Versnelling en opschaling van geïndustrialiseerde nieuwe woningen

In de zuidelijke Randstad moeten tot 2040 circa 240.000 woningen worden gerealiseerd, waarvan zeker 170.000 in bestaand, stedelijk gebied. Een tekort aan bouwcapaciteit is een bedreiging voor het realiseren van de woningbouwdoelen. Uit diverse verkennende bijeenkomsten van De Bouwcampus is naar voren gekomen dat één van de oplossingen voor het tekort aan bouwcapaciteit een industrialisatie van de woningbouw is; de woning wordt als compleet seriematig product gezien in plaats van traditioneel projectgebonden op de bouwplaats samengesteld bouwwerk. Bijkomende voordelen van industrialisatie: minder (stikstof)uitstoot op de bouwlocatie, reductie van arbeidsinzet per woning, efficiënter gebruik van materialen, circulair bouwen, verlaging van faalkosten (waardoor reductie van de kostprijs), kwaliteitsverbetering door procesbeheersing en verlaging van overlast op de bouwplaats.

Er zijn meerdere aanbieders van geïndustrialiseerde woningbouwsystemen, maar in Nederland wordt woningbouw nog beperkt via deze weg gerealiseerd. Verdergaande industrialisatie vraagt om regie in aantallen, systeembegrenzingen en tijd. De Provincie Zuid-Holland heeft De Bouwcampus gevraagd om in co-creatie met gemeenten, aannemers, ontwerpers, ontwikkelaars, toeleveranciers en kennisinstellingen oplossingen te ontwikkelen voor het vraagstuk: Hoe kan een structurele versnelling en opschaling van industriële woningbouw worden bereikt? De Verstedelijkingsalliantie is hierbij een van de belangrijke betrokkenen.

Doe mee aan het transitietraject en zorg mede voor schaalvergroting van geïndustrialiseerde woningbouw!

Infographic Industrialisatiewoningbouw

Aanleiding

Vanwege tekorten in de bouwcapaciteit stijgen de kosten voor bouwprojecten. Dit zet de haalbaarheid, kwaliteit en betaalbaarheid van binnenstedelijke projecten onder druk. Uit een eerder co-creatietraject is een belangrijke doorbraak geformuleerd voor het snel realiseren van woningen: het opschalen van de industriële woningbouw. Dit wordt onderschreven door het Ministerie van Binnenlandse Zaken (Motie van de leden Dik-Faber en Van Eijs over proeftuinen voor innovatie en een impuls voor prefab) en provincies (Coalitieakkoord Provincie Zuid-Holland). Ook in de Woondeal wordt industriële woningbouw genoemd om voor de noodzakelijke versnelling te zorgen.

Alle partijen in de bouwkolom hebben belang bij een continue bouwstroom. Flexibele, hoogwaardige en industrieel vervaardigde woningbouwconcepten kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de continue bouwstroom omdat deze minder afhankelijk zijn van het personeelstekort. Bovendien hebben industrieel vervaardigde woningen een kortere productietijd en een stabielere marktprijs. Door voor een langere periode het gewenste productievolume en de -typologie vast te leggen kan de aanbodzijde investeren in innovatie en opschaling van het productievolume.

Op technisch vlak is er veel onderzocht en ontwikkeld, maar toch komt industrialisatie niet van de grond. Integraal werken en ontwikkelen binnen de huidige wetgeving, bestaande bureaucratie en marktwerking is enorm complex. Door de huidige maatschappelijke druk en bestuurlijke bereidheid en regie is nu de tijd om het daadwerkelijk te gaan doen!

Doel

Dit transitietraject heeft als doel om snellere en bredere inzet van de industriële productiecapaciteit van innovatieve en efficiënte bouwvormen, zoals flexibele en/of conceptbouw (beton-, houtbouw), in de zuidelijke Randstad te bereiken. De ambitie van de Provincie Zuid-Holland is om van 10% naar 50% geïndustrialiseerde woningen van het totaal aantal te realiseren woningen te komen. Om dit voor elkaar te krijgen dienen er gebied overstijgende afspraken tot stand te komen aan zowel de vraag- als aanbodzijde. De volgende doorbraken worden beoogd:

  • Heldere formulering van industrialisatie woningbouw
  • Inzicht in belemmeringen en hoe versnelling van woningbouw door industrialisatie gerealiseerd kan worden
  • Het opschalingsperspectief toetsen in actuele bouwlocaties van diverse partijen (bijvoorbeeld plot 7 in Delft)
  • Het opschalingsperspectief mogelijk maken
  • Een handelingskader voor o.a. overheden, projectontwikkelaars, bouwers, brancheverenigingen en industriële fabrieken

Aanpak

We nodigen gemeenten, aannemers, ontwerpers, ontwikkelaars, toeleveranciers en kennisinstellingen uit om gezamenlijk oplossingen voor het vraagstuk te ontwikkelen. Hiervoor organiseert De Bouwcampus in samenwerking met de Provincie Zuid-Holland en de Verstedelijkingsalliantie co-creatiesessies. 

#Zetdewoningbouwaan

Als gemeenten, provincies, ontwikkelaars en woningcorporaties hun woningvragen bundelen, dan levert dat meer continuïteit en zekerheid op voor aanbieders. Zij krijgen het vertrouwen en financiële mogelijkheden om hun productieproces winstgevend te maken.

De provincie Zuid-Holland is overtuigd dat woningen sneller, goedkoper, circulair én modulair gebouwd kunnen gaan worden door middel van vergaande industrialisatie. Snel, smaakvol en steengoed dus. Graag overtuigen wij jou ook. Ontdek het onbenutte vermogen, sluit je met jouw vraag aan en #zetdewoningbouwaan! Ga naar www.zetdewoningbouwaan.nl

Coalitiepartners

De coalitiepartners zijn Provincie Zuid-Holland en de Verstedelijkingsalliantie. Andere aangesloten partijen het Netwerk Conceptueel Bouwen (NCB)AedesNEPROM en De Innovatieversneller.


De mensen

Atto Harsta

Transitiemanager

Arthur Lippus

Transitiemanager

Frederieke Sedee

Transitiemedewerker

Alice Vogel

Transitiemedewerker

Max van Lambalgen

Transitiemedewerker


Documenten


Nieuws

  • 25/02/2021
    Zet de woningbouw aan met industriële woningbouw

    Zet de woningbouw aan met industriële woningbouw

    De teller van het woningbouwtekort staat op dit moment op 330.000 huizen. Dat aantal stijgt en nieuwbouwplannen komen uiterst moeizaam van de grond. Aan ambities en plannen geen gebrek, maar concrete oplossingen blijven uit. Om die reden hebben 34 organisaties de Actieagenda Wonen opgesteld, met daarin duidelijke voorstellen aan het nieuwe kabinet om de problemen op de woningmarkt aan te pakken. De Bouwcampus juicht dit initiatief toe, en meent dat dit plan meer ruimte kan bieden aan opschaling en versnelling van innovatieve oplossingen om de woningbouw te versnellen, op de juiste plek, betaalbaar en toekomstbestendig.

    Industrialisatie woningbouw als kans
    Atto Harsta, transitiemanager De Bouwcampus en projectleider van het Traject Industriële Woningbouw: “Woningbouw kan sneller, goedkoper, kwalitatiever en circulair. Dat kan door vergaande industrialisatie van de woningbouw, waardoor de woning als compleet seriematig product gezien wordt, in plaats van als traditioneel projectgebonden samengesteld bouwwerk.” 

    Bijkomende voordelen van industrialisatie zijn:

    • minder (stikstof)uitstoot
    • reductie van arbeidsinzet per woning
    • efficiënter gebruik van materialen
    • circulair bouwen (focus op houtbouw)
    • verlaging van faalkosten (en daarmee reductie van de kostprijs)
    • kwaliteitsverbetering door procesbeheersing
    • verlaging van overlast op de bouwplaats

    Met de huidige industrialisatieprocessen kan een grote variatie aan bijzondere woningen in zowel de laag- als gestapelde bouw worden gerealiseerd. Mass customization zal ook voor complexe binnenstedelijke projecten een serieuze mogelijkheid zijn.

    Concrete coalitie maakt concrete stappen
    Er zijn meerdere aanbieders van geïndustrialiseerde woningbouwsystemen, maar in Nederland wordt woningbouw nog beperkt via deze weg gerealiseerd. Volgens De Bouwcampus vraagt verdergaande industrialisatie - zoals opgenomen in de Zuid-Hollandse woningbouwagenda onder actielijn 1 - om regie in aantallen, systeembegrenzingen en tijd. De Bouwcampus en de Provincie Zuid-Holland werken samen met gemeenten, aannemers, ontwerpers, ontwikkelaars, toeleveranciers en kennisinstellingen én de verstedelijkingsalliantie aan structurele versnelling en opschaling van industriële woningbouw binnen dit transitietraject.

    Werk mee aan opschaling & versnelling van woningbouw
    Helpt schaalvergroting van geïndustrialiseerde woningbouw volgens jou ook om de schaarste op de woningmarkt sneller te verkleinen?

    Sluit je dan aan bij onze coalitie, kijk op www.zetdewoningbouwaan.nl en meld je aan voor de nieuwsbrief en/of laat ons weten wat jouw woningvraag is.

    Het SAWA gebouw in het Lloydkwartier is een voorbeeld van Industriële Woningbouw. Het is het eerste volledig houten woongebouw van 50 meter hoog in Rotterdam.

  • 02/06/2021
    'Fabriekswoningen'​ zijn óók geschikt voor binnenstedelijke bouw en bovendien circulair en stikstofarm

    'Fabriekswoningen'​ zijn óók geschikt voor binnenstedelijke bouw en bovendien circulair en stikstofarm

    In het artikel 'Nieuwbouw van de lopende band' in de Volkskrant van 1 juni wordt op een positief-kritische manier gekeken naar 'fabriekswoningen', of wat ook wel industriële woningbouw wordt genoemd. Wel hebben de experts die aan het woord komen een enigszins achterhaald perspectief ten aanzien van de industriële mogelijkheden. Met name als het gaat over waar die woningen moeten komen te staan, maar ook ten aanzien van de duurzame mogelijkheden.

    Geschikt voor bestaande locaties

    In het artikel wordt een lopende-band-beeld geschetst van eindeloos dezelfde woninkjes die enkel in grote series in een weiland kunnen worden geplaatst. Industriële woningen en woningonderdelen zijn echter heel geschikt voor inbreien, optoppen, aanleunen, transformeren van bestaande locaties. Dat komt goed uit, want het huidige overheidsbeleid is primair gericht op het bouwen in de bestaande steden oftewel binnenstedelijk verdichten en transformeren. De angst voor weilanden vol eenvormige woningen is daarom niet terecht. 

    Steeds meer variatiemogelijkheden

    Bovendien heeft de bouw de digitalisering en het parametrisch ontwikkelen en produceren inmiddels ook opgepakt. Steeds meer woningbouwproducenten beschikken over deze hulpmiddelen om kleinschalig (tot series van 1) woningen en woningcomponenten industrieel te vervaardigen. En die ontwikkeling zal tot steeds meer variatiemogelijkheden leiden in maat, materiaal, kleur, duurzaamheidsmaatregelen en uitvoering. Het valt op dat de betrokkenen die in het artikel aan het woord komen dit niet op het netvlies lijken te hebben. De noodzakelijke investeringen in dit soort industriële productieprocessen zijn hoog en vragen vooral om continuïteit.

    Woningen als product

    Om te zorgen dat er jaarlijks een constant maar wel gevarieerd volume door de fabriek heen gaat, moeten we met alle betrokkenen het systeem herinrichten. Dat betekent dat we woningen als een goed vormgegeven en duurzaam product kunnen gaan benaderen. Een woonproduct dat je naar eigen smaak en inhoud inkoopt bij de leverancier van jouw keuze. Gemaakt van nieuwe duurzame materialen waaronder hout en andere biobased materialen die heel geschikt zijn om industrieel te bewerken.

    Circulair en stikstofarm

    Dus ook daar ligt een onderbelichte kans van de industriële woonproducten. Ze gaan ons niet alleen helpen om binnenstedelijk, sneller geschikte en gevarieerde woningen toe te voegen (ook in het sociale en middensegment), maar zijn ook nog eens circulair en stikstofarm te produceren. Win-Win dus als we met elkaar meer regie en continuïteit kunnen gaan organiseren.

    Laten we daar morgen mee starten en jaarlijks minimaal 25.000 houten industriële (semi)permanente woonproducten gaan plaatsen. Daarvoor is vandaag al voldoende capaciteit. Nu op naar een omslag in het denken en handelen. 

    Atto Harsta, transitiemanager De Bouwcampus, Traject Industriële Woningbouw


Opgave

Verduurzaming Gebouwen & Omgeving

Doorbraken realiseren om de transitie naar een toekomst­bestendige en CO2-neutrale gebouwen­voorraad te versnellen. Voor utiliteits- en woningbouw, zowel nieuwe als bestaande gebouwen.

Over deze opgave

Verduurzaming Gebouwen & Omgeving

Doorbraken realiseren om de transitie naar een toekomst­bestendige en CO2-neutrale gebouwen­voorraad te versnellen. Voor utiliteits- en woningbouw, zowel nieuwe als bestaande gebouwen.

Over deze opgave