Skip to main content

Column: ‘Durf te kiezen’

Een land kan niet zonder keuzes. Maar om goede keuzes te maken, moet je wel weten waar je naartoe wilt. Juist dat grotere plaatje ontbreekt vaak in het gesprek over de toekomst van Nederland.

Ik moest daar laatst aan denken bij een bijeenkomst over Thuis in de Toekomst, de publicatie van het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs. Het is een fraai pleidooi voor een leefbare, rechtvaardige en duurzame woonomgeving. Zo’n toekomstbeeld helpt om afzonderlijke besluiten in samenhang te bekijken. Zonder richting dreigen we momenteel namelijk vooral achter problemen aan te lopen.

De staat van onze infrastructuur laat zien wat er gebeurt als onderhoud te lang wordt uitgesteld. Daar moeten nu forse keuzes worden gemaakt en lijken vooralsnog ambitieuze verkeersplannen de koelkast in te gaan. Ook de huidige problematiek rond netcongestie dwingt ons tot het maken van keuzes. Neem een cruiseschip dat in Rotterdam of Amsterdam aan de kade ligt en veel stroom vraagt. Die piekbelasting kan betekenen dat er minder ruimte is om nieuwe woningen aan te sluiten. Of we laten het schip op de eigen motor draaien, met alle gevolgen van dien voor de luchtkwaliteit. Minder of helemaal geen cruiseschepen kan ook. Wat we ook kiezen: iemand merkt de gevolgen.

Zo vraagt de groei van datacenters eveneens om een integrale afweging. De bouwsector ziet daarin een belangrijke groeimarkt, met grote investeringen in het vooruitzicht. Maar de vraag is niet alleen hoeveel datacenters we kunnen bouwen. We moeten eigenlijk eerst bepalen hoeveel ruimte en energie we eraan willen besteden, en hoe dat past bij de manier waarop we Nederland willen inrichten.

Dat zijn lastige gesprekken. Vaker is een keuze nodig die niet iedereen goed uitkomt. Dan helpt het niet om elk plan af te houden zodra het dichtbij komt. Een beroep op het grotere belang is evenmin genoeg: mensen moeten kunnen meepraten over wat er in hun omgeving gebeurt.

De vraag is dus niet alleen welke keuze de minste weerstand oproept. We moeten samen bepalen welke toekomst we willen en de gevolgen eerlijk bespreken. De hamvraag: wie durft dat gesprek aan te gaan?

Nynke Sijtsma,
Directeur De Bouwcampus

Deze column verscheen op 16 november 2026 in Cobouw



17 november 2026