Brief aan tweede kamer: Digitalisering moet gebiedsontwikkeling versnellen en verbeteren
Minister Boekholt-O’Sullivan heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over de inzet op digitaal en data-geïnformeerd werken in de fysieke leefomgeving. In de brief wordt digitalisering nadrukkelijk gepositioneerd als randvoorwaarde voor het versnellen en verbeteren van woningbouw en gebiedsontwikkeling.
De brief komt op een moment waarop de druk op de fysieke leefomgeving groot is. Woningbouw, infrastructuur, energie en verduurzaming lopen steeds vaker in elkaar over, terwijl tijd, capaciteit en uitvoeringskracht beperkt blijven. Volgens het ministerie vraagt die situatie om een andere manier van werken, waarin informatie sneller gedeeld kan worden en besluitvorming beter voorspelbaar wordt. Digitalisering speelt daarin een centrale rol. Niet als ondersteunende laag naast het planproces, maar als onderdeel van dat proces zelf. Dat betekent dat digitale werkwijzen steeds meer bepalend worden voor de manier waarop plannen worden gemaakt, beoordeeld en uitgevoerd. Het raakt daarmee de hele keten van gebiedsontwikkeling, van uitvraag en ontwerp tot contractering, vergunningverlening en besluitvorming.
Er is een belangrijke verschuiving gaande in hoe er naar digitalisering wordt gekeken. Waar digitalisering eerder vooral werd ingezet als hulpmiddel, wordt het nu gezien als een integraal onderdeel van de organisatie van gebiedsontwikkeling. Dat vraagt om andere manieren van samenwerken tussen publieke en private partijen, waarbij data en informatie structureel gedeeld en gebruikt worden. Die verschuiving moet leiden tot kortere doorlooptijden, minder versnippering in informatie en eerder afgestemde besluiten. Het doel is niet alleen efficiëntie, maar ook meer consistentie in de manier waarop projecten worden voorbereid en beoordeeld.
Drie hoofdlijnen
De aanpak wordt langs drie samenhangende lijnen uitgewerkt: technologie, processen en organisaties, en mensen en vaardigheden.
Aan de technologische kant wordt gewerkt aan een digitale infrastructuur voor de fysieke leefomgeving. Die is gebaseerd op verbonden databronnen en gestandaardiseerde informatie. Het uitgangspunt is dat gegevens zo veel mogelijk bij de bron blijven, maar via afspraken en standaarden wel bruikbaar zijn voor alle betrokken partijen.
De tweede lijn richt zich op het inbedden van digitalisering in processen en organisaties. Daarbij gaat het om opdrachtgeverschap, contractvorming en besluitvorming, maar ook om het verminderen van versnippering door meer samenhang in standaarden en sturing.
De derde lijn gaat over de mensen die met deze veranderingen moeten werken. Digitale vaardigheden, samenwerking en organisatiecultuur spelen daarin een belangrijke rol. Zonder die ontwikkeling blijft de toepassing van digitalisering in de praktijk beperkt.
Digitale planketen
Een belangrijk onderdeel van de aanpak is de ontwikkeling van een digitale planketen. In deze keten werken partijen in de hele levenscyclus van gebiedsontwikkeling samen op basis van gedeelde data en verbonden systemen.
In plaats van losse uitwisseling van informatie ontstaat een samenhangend informatiestelsel. Data blijven bij de bron, maar worden via standaarden en afspraken bruikbaar gemaakt voor alle betrokken partijen.
Per fase in het proces wordt gewerkt met een minimale informatiebehoefte. Alleen de gegevens die nodig zijn om te ontwerpen, toetsen, besluiten of uitvoeren worden expliciet uitgewisseld. Dat voorkomt overbodige informatie-uitvraag en maakt besluitvorming beter vergelijkbaar.
De werking van deze keten staat of valt met governance. Afspraken over eigenaarschap, actualisatie, toegang en gebruik bepalen of data betrouwbaar en consistent worden toegepast in het proces.
Noodzakelijke stap
Binnen De Bouwcampus wordt deze ontwikkeling gezien als een noodzakelijke stap om gebiedsontwikkeling te versnellen. De opgave ligt in het structureel organiseren van samenwerking op basis van data en het inrichten van processen waarin informatie-uitwisseling vanzelfsprekend wordt.
In het Innovatie- en Opschalingsprogramma Woningbouw (IOP) wordt samen met publieke en private partijen gewerkt aan het versnellen van de woningbouwopgave. Digitalisering van het planproces speelt daarin een centrale rol als randvoorwaarde voor een voorspelbaarder en consistenter ontwikkelproces.