Bouwsteen: Incentives
Prikkels die samenwerking en verbetering versterken
Incentives zijn prikkels die binnen seriematig aanbesteden gewenst gedrag en gezamenlijke prestaties stimuleren. Het gaat niet alleen om financiële beloningen, maar ook om niet-financiële prikkels zoals ontwikkelkansen, erkenning of perspectief op vervolgopdrachten. In een seriematige aanpak helpen incentives om samenwerking, innovatie en continu verbeteren structureel te versterken.
Waarom is dit belangrijk?
Bij seriematig aanbesteden werken partijen langdurig samen aan een reeks van opgaven. Daardoor verschuift de rol van incentives. Ze zijn niet alleen bedoeld om prestaties af te rekenen, maar vooral om partijen te stimuleren gezamenlijk beter te worden. Goed ingerichte incentives helpen om kwaliteit te verhogen, innovaties te versnellen, duurzaamheid te stimuleren en leerprocessen over projecten heen vast te houden.
Hoe ziet dit eruit in de praktijk?
In de praktijk worden incentives gekoppeld aan vooraf afgesproken prestaties en gezamenlijke doelstellingen. Denk bijvoorbeeld aan het behalen van KPI’s op kwaliteit, duurzaamheid, snelheid of samenwerking. Goede prestaties kunnen leiden tot vervolgopdrachten, extra werkpakketten of meer ontwikkelruimte binnen de serie. Daardoor ontstaat een directe prikkel om niet alleen het huidige project goed uit te voeren, maar ook actief bij te dragen aan de kwaliteit van de hele reeks.
Belangrijke principes
Effectieve incentives vragen om duidelijke en gezamenlijke doelstellingen. Partijen moeten vooraf weten welk gedrag en welke prestaties worden beloond. Daarbij is balans trouwens erg belangrijk: een incentive op snelheid mag bijvoorbeeld niet ten koste gaan van kwaliteit of duurzaamheid. Ook moeten incentives op strategisch en tactisch niveau worden georganiseerd, zodat ze projectoverstijgend blijven en niet verzanden in dagelijkse operatie of discussies op deelprojectniveau.
Toepassing in het proces
Incentives worden al vroeg in het proces bepaald. Het liefst al bij het formuleren van gezamenlijke doelen en KPI’s. Tijdens de aanbesteding worden deze vertaald naar concrete afspraken en prestatie-indicatoren. In de uitvoering worden prestaties gemonitord en geëvalueerd. Door continu te meten en terug te kijken, kunnen incentives gedurende de serie worden aangescherpt en beter worden afgestemd op de gewenste ontwikkeling van de samenwerking.
Instrumenten & hulpmiddelen
KPI’s vormen de basis voor het toepassen van incentives. Zij maken immers prestaties meetbaar en bespreekbaar. Daarnaast kunnen instrumenten zoals Better Performance van CROW helpen om samenwerking en gedrag objectief te monitoren. Ook evaluaties, prestatiemetingen en ontwikkelgesprekken spelen een belangrijke rol om leerprocessen zichtbaar te maken en incentives effectief te houden.
Raakvlakken met andere bouwstenen
Incentives hangen sterk samen met houding en gedrag, omdat zij gewenst samenwerkingsgedrag stimuleren. Ook de bouwsteen afscheidsregelingen is nauw verbonden: waar incentives goed gedrag belonen, zorgen afscheidsregelingen voor een ondergrens bij onvoldoende prestaties of ontwikkeling.
Meer weten?
Lees de volledige uitwerking van de BOUWSTEEN INCENTIVES
Contractvoorbeeld
