Ruimte voor innovatie

Ruimte voor innovatie

De gewijzigde Aanbestedingswet 2012 biedt meer mogelijkheden voor dialoog met de markt en is innovatiegerichter dan de huidige wet. Hoe kunnen aanbestedende diensten en ondernemers in de bouw en infra die benutten, zodat het ook echt leidt tot maatschappelijke meerwaarde? Dit was de kernvraag op de door PIANOo en De Bouwcampus georganiseerde bijeenkomst op 16 juni 2016. Aan de hand van drie concrete praktijkervaringen is gediscussieerd over de kansen voor innovatie.

Geplaatst: 22 juni 2016

Deel deze pagina

Overheden spelen grote rol bij innovatie

Erwin Lokkerbol, directeur van de Vereniging van Waterbouwers, benadrukte in zijn korte maar krachtige aftrap van de bijeenkomst dat overheden een grote rol spelen in het oplossen van maatschappelijke opgaven. Overheden zijn zeer belangrijke aanjagers van innovatie. Veel meer dan menigeen denkt. Edwin Lokkerbol refereerde daarbij aan het boek 'De ondernemende staat' van de Engelse hoogleraar Mazzucato en ook aan Adriaan Geuze die overheden oproept weer te gaan 'prutsen'. En het gaat om grote toekomstige opgaven die zonder innovatieve oplossingen niet mogelijk zijn. Een andere manier van samenwerken tussen opdrachtgever en opdrachtnemer is daarvoor een belangrijke voorwaarde.

Edwin Lokkerbol

Meerwaarde door concurrentiegerichte dialoog

De scholengemeenschap Voila uit Leusden heeft de concurrentiegerichte dialoog toegepast op een relatief klein en niet al te complex bouwproject. Daarmee liep Voila enigszins vooruit op de wijzigingen van de Aanbestedingswet 2012. Een goed voorbeeld dus hoe in de toekomst met de concurrentiegerichte dialoog omgegaan kan worden.

In deze sessie lieten Wichert Eikelenboom (opdrachtgever), Ser Jansen (gemeente) en Hein Artz (opdrachtnemer) gezamenlijk zien wat een echte dialoog op kan leveren. Maar ook waar extra aandacht aan geschonken moet worden zoals stel uitdagende vragen, houdt een open dialoog, stuur op competenties, spreek een goede rolverdeling af, werk aan draagvlak en betrek eindgebruikers. Ook deelnemers gaven nog aardige tips: vraag wat je wenst, prikkel opdrachtnemers en wees als aanbestedende dienst niet te huiverig om informatie te geven.

Welke procedure levert meer innovatie?

De gemeente Eindhoven gaat drie eigen kantoorgebouwen, het stadhuis, het Van Abbemuseum en het Design-huis 'slim' verduurzamen. Daarvoor is de concurrentiegerichte dialoog gebruikt, ingezet met de 'Best Value'-methodiek. Samenwerking met de markt, een holistische opvatting van duurzaamheid en lange termijn duurzaamheidsambities stonden centraal tijdens de aanbesteding. Inschrijvers zijn met creatieve en, waar mogelijk, innovatieve oplossingen gekomen. Jaap Strating liet zien dat Eindhoven met deze aanpak de maximale ruimte van de huidige Aanbestedingswet 2012 heeft gebruikt.

Maar zou de procedure van het innovatiepartnerschap, waarde hebben toegevoegd? Daarvoor lichtte Diana Paans-van der Arend (PWC) eerst uitgebreid de (on)mogelijkheden van deze nieuwe procedure toe. Of Eindhoven meer innovatie uit de markt gehaald zou hebben bleef enigszins hangen in de discussie. Wellicht leverde de concurrentiegerichte dialoog toch al genoeg interactie met de markt op maar zou met een innovatiepartnerschap nog iets meer innovatie bereikt zijn.

Scholengemeenschap

In de discussie onderkenden sprekers en deelnemers de potentie van innovatiepartnerschap. Zeker als innovatiepartnerschap ook ingezet kan worden voor procesinnovatie, voor ontwikkelopgaven en voor projecten waarbij slechts een deel innovatief is. Natuurlijk is innovatie geen vastomlijnd begrip. Een aanbestedende dienst moet dit zelf op basis van een gedegen marktonderzoek invullen. Innovatie kan nooit het doel zijn, het moet altijd om het oplossen van een bepaald maatschappelijk probleem gaan.

Reële kans voor innovatie van ICT in gebouwen

Slimme innovatieve ICT oplossingen kunnen de toegevoegde waarde van gebouwen voor gebruikers vergroten en de kosten, ook op langere termijn, verlagen. Aanbestedende diensten ervaren bij de huidige Aanbestedingswet lastige barrières om dergelijke oplossingen aan te schaffen. Biedt het innovatiepartnerschap of de verruimde concurrentiegerichte dialoog of het gunnen op levenscycluskosten een oplossing die met de gewijzigde Aanbestedingswet 2012 mogelijk wordt?

In de voorfase van een aanbesteding onderkennen opdrachtgever en opdrachtnemer volgens Cees Blok IBM) de potenties van slimme ICT oplossingen van een onderaannemer (IBM). Op termijn gaat het om : tevreden en gezonde medewerkers in een prettige werkomgeving. Maar als de opdrachtgever dit niet voldoende waardeert in een EMVI of de opdrachtnemer eist dat een innovatie zichzelf moet terugverdienen of de innovatie niet goed aansluit bij bestaande installaties dan is het eindresultaat toch negatief voor deze innovatieve aanpak. De innovatie wordt niet aangeboden aan de opdrachtgever.

Biedt de gewijzigde Aanbestedingswet 2012 soelaas voor dit probleem? Natuurlijk kunnen de concurrentiegerichte dialoog, de mededingingsprocedure met onderhandeling of het werken met levenscycluskosten helpen maar als je als onderaannemer niet aan tafel zit en je kosten cijfers niet meegewogen worden dan wordt het verdomd lastig.

Een veel betere aanpak is de marktconsultatie te gebruiken om aanpalende sectoren uit te nodigen hun visie/ideeën in te brengen. Dus ook ICT bedrijven, installatiebedrijven, adviseurs voor ontwikkelopgaven etc.. Het is aan de aanbestedende dienst om vanuit de inbreng van al deze sectoren in de marktconsultatie te kiezen voor een procedure waarmee het snelste en beste innovatieve product uit de markt gehaald kan worden.

Schrijven op post it

Meer informatie

Op de PIANOo website staan diverse dossiers en metrokaarten die u kunnen helpen om snel inzicht te krijgen in de gevolgen van de gewijzigde Aanbestedingswet 2012:

Dossier wijzing Aanbestedingswet 2012
Metrokaart gewijzigde Aanbestedingswet 2012
Geconsolideerde versie Aanbestedingswet 2012
ARW 2016
Gids Proportionaliteit
Overzicht CPV codes sociale en andere specifieke diensten

Presentaties Ruimte voor innovatie (pdf)