Systeemsprong voor ondergrondse infrastructuur in de binnenstad

Co-creatie Lab
Systeemsprong voor ondergrondse infrastructuur in de binnenstad

'Het gaat niet passen en niet werken'
In de gemeente Amsterdam zijn er grote zorgen over de kabels en leidingeninfrastructuur want zoals Marten Klein (gemeente Amsterdam) zegt: ‘het gaat niet passen en niet werken’. 


Deel deze pagina

Aanleiding

De straten in de stad liggen nu al vaak en soms langdurig open vanwege het beheer en onderhoud van de verharding, van riolering en van de overige kabel- en leidinginfrastructuur. Als we straks op grote schaal aan de slag gaan met de energietransitie, waarbij er alternatieven voor bijvoorbeeld gas moeten worden bijgelegd of elektriciteitsnetten moeten worden verzwaard, gaat de stad verder op slot. Als daarbij het rioolstelsel moet worden aangepast op de gevolgen van de klimaatverandering, kunnen we er op wachten dat hele binnensteden vastlopen.

Al die infrastructuur past straks niet meer in de ondergrond. Tel maar op: nieuwe elektraleidingen en transformatoren, warmtenetten, nieuwe telecom (5G), regenwaterberging  en ondergrondse afvalsystemen. Daarbij zijn er technische eisen en wet- en regelgeving die minimale afstanden tussen de verschillende netten voorschrijven. En daarbij willen we ook, om de stad zomers leefbaar koel te houden, meer bomen in de stad en ook die vragen ondergronds veel ruimte.

De impact van al deze ambities op het ruimtebeslag in de ondergrond is in de praktijk extra groot omdat er geen regie is op de aanleg, beheer en onderhoud van alle afzonderlijke elementen. Elke individuele ambitie wordt gerealiseerd zonder rekening te houden met het totaal aan wensen. De leefomgevingskwaliteit komt dus onder heel hoge druk te staan als we kijken naar de huidige situatie én opgaven waar (met name) de steden voor staan. Zonder systeemsprong is het onmogelijk alle ambities overal te realiseren.

Doel

Het past in de binnenstad én het werkt.
Elke dag leggen we infrastructuur aan die niet toekomstbestendig is. Nederland verbrandt de komende jaren onnodig miljarden als we nu niet handelen en aanleggen wat wél toekomstbestendig is. In de stad en in de ondergrond hangt alles met alles samen. Dat geldt dus ook voor de oplossing van dit vraagstuk. Nieuwe wet- en regelgeving gaat hand in hand met productinnovatie van leidingverbindingen. Aanleggen van het nieuwe met opruimen of aanpassen van het oude. Keuzes op systeemschaal van de stad of het land met detaillering op straatniveau.

Aanpak

Het COB (Centrum ondergronds bouwen) is in maart 2018 gestart met een integrale analyse op het gebied van kabels- en leidinginfrastructuur, deze is op 12 april uitgereikt tijdens het Flexival. Deze analyse, die ‘Common ground voor ondergrondse infra’ is genoemd, geeft zicht op de status van en de uitdagingen voor de kabels en leidinginfrastructuur in Nederland.

Uit dit onderzoek zien we nu al dat we voor een essentiële strategische keuze komen te staan. Kiezen we voor een richting waarin het zelforganiserend en innoverend vermogen van de sector leidend is of kiezen we voor een richting waarmee samenwerking, financiering en innovaties in de sector actief worden gestimuleerd. Dit voorstel richt zich op die actieve stimulatie vanuit de urgentie die onder andere de gemeente Amsterdam voelt en als volgt verwoordt: ‘het past niet en het werkt niet’.

We realiseren ons dat die samenhang en wederzijdse afhankelijkheid in de branche groot is en als er stappen worden gemaakt, dat van invloed is op alle aspecten en alle betrokken partijen. Als afkadering van dit onderzoek is het uitgangspunt ondergrondse ruimtelijke ordening in stedelijk gebied gekozen, en zullen technische, financiële en governance vraagstukken vanuit de ordening hierin worden meegenomen. We zoeken naar een integrale oplossing voor de ondergrondse opgaves waar de binnenstedelijke gebieden tegenaan lopen,  die minimale overlast bij aanleg, beheer en onderhoud geeft, die niet duurder uitpakt dan de huidige werkwijze en toekomstbestendig is. De oplossingen die worden onderzocht, de lessen die we leren, de ervaringen die we opdoen worden openbaar beschikbaar gesteld en komen ten goede aan de hele sector.

Marten Klein van Ingenieursbureau droomt. Van een fabriek aan de rand van de stad waar prefab modules worden gemaakt waar alle infrastructuur bij elkaar in ligt en die aan elkaar geklikt kunnen worden. Gebruik makend van de digitale tweeling van de stad is elke huisaansluiting op maat voorbereid. Dag 1 gaat de straat open en wordt de oude rommel opgeruimd, dag 2 worden de modules gekoppeld en alle huisaansluitingen gemaakt. Dag 3 wordt de straat teruggelegd en is er een buurtborrel.

Deze opgave wordt uitgevoerd in samenwerking met COB.
Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen via de website van het COB.

Cartoon morgen klaar he hr uitgelicht

Door de huidige situatie in de ondergrond en maatschappelijke opgaven komt de kwaliteit van de leefomgeving onder grote druk te staan. (Beeld via COB van Cartoon Blanche)

Meedoen

Heb je interesse om mee te doen of heb je vragen? 
Neem dan contact op met Edith Boonsma via edith.boonsma@cob.nl of 085 4862 410.

Partners

  • COB
    Het COB is gericht op het verzamelen, ontwikkelen en ontsluiten van kennis gerelateerd aan ondergronds ruimtegebruik.