Veilig achter de dijken?

Veilig achter de dijken?

De gemiddelde Nederlander waant zich veilig achter de dijken. Maar is dat gevoel terecht? Volgens de experts onderschatten de meeste mensen de overstromingsrisico’s en kent 60% van ons land een risico op overstroming. Tijdens zijn lezing op de lancering van De Bouwcampus gaf prof. Bas Jonkman van de TU Delft een overzicht van het huidige waterveiligheidsdenken. Een ontwikkeling die ruimte geeft voor innovatie. 

Geplaatst: 20 januari 2016

Deel deze pagina

Waterveiligheid is voor veel mensen een abstract begrip. Wat betekent het dat er een kans van 1 x in de 10.000 is dat een dijk bezwijkt? Het kan in theorie morgen gebeuren, maar de kans is veel groter dat de dijk waarachter je woont tijdens jouw leven niet zal bezwijken. Voor dijken golden tot voor kort duidelijke, statische normen: voor de zeeweringen was het toegestane bezwijkrisico 1 x in de 10.000 jaar en voor rivierdijken was dat 1 x in de 1.250 jaar. Volgens de wettelijke eisen moeten alle waterkeringen een maal per zes jaar getoetst worden aan de hand van deze norm. Uit de laatste toetsing kwam volgens Jonkman naar voren dat ongeveer 1/3 deel van de 3.800 km primaire waterkering die we hebben, niet voldoet. Het betekent dus dat er zo’n 1.200 km dijken versterkt moet worden, een grote operatie die bekend staat als het HoogWaterBeschermingsProgramma. Deze versterkingen worden uitgevoerd in het kader van het Deltaprogramma, waarvoor een miljard euro’s per jaar beschikbaar is.  

Nieuwe normen

De hele maatschappij is tegenwoordig gebaseerd op risico’s. Om die goed in te schatten wordt het maken van probabilistische berekeningen steeds meer gemeengoed, ook in de waterbouw. Het heeft geleid tot nieuwe normen voor waterveiligheid, die gebaseerd zijn op risico’s. Risico = kans x gevolg; ook bij overstromingen. Zo kan een kleine kans met een groot gevolg, zoals het bezwijken van een primaire waterkering bij Rotterdam, een groot risico betekenen. De gevolgen in termen van de kans op overlijden en de economische schade, zijn immers heel groot. Het heeft de minister gebracht tot het vaststellen van het persoonlijke beschermingsniveau: de toegestane kans dat iemand overlijdt door een overstroming mag niet groter zijn dan 1 x in de 100.000 jaar. 

Internationaal gezien is dat volgens Jonkman een zeer strenge norm: als je weet dat New Orleans een overstromingskans heeft van 1 x in de 100 jaar en Shanghai 1 x in de 1.000 jaar is onze overstromingsnorm heel veilig.

Innovatie

De nieuwe veiligheidsnormen zijn dus locatie-afhankelijk: bij de kerncentrale van Borssele worden strengere eisen gesteld dan bij een dunbevolkte polder. Deze ontwikkeling geeft de nodige discussie over veiligheidsniveaus, maar het geeft ook ruimte voor nieuwe, innovatieve ontwikkelingen. Een mooi voorbeeld is volgens Jonkman de nieuwe multifunctionele waterkering bij Katwijk, waar de verbetering van de primaire waterkering , bestaande uit een boulevard en duinen, is gecombineerd met een ondergrondse parkeergarage.