• Start
  • Actueel
  • Blogs
  • ‘Stuwen in de Maas liggen er niet voor niets, maar we moeten er wel iets mee’

‘Stuwen in de Maas liggen er niet voor niets, maar we moeten er wel iets mee’

‘Stuwen in de Maas liggen er niet voor niets, maar we moeten er wel iets mee’

Grip op de Maas, de eerste co-creatieopgave onder de vlag van De Bouwcampus, startte in juni 2015. Nu bijna 1,5 jaar later is het een mooi moment om deze opgave te evalueren. Dit gebeurde tijdens een bijeenkomst op de InfraTech. 

Geplaatst: 30 januari 2017

Deel deze pagina

Blog door Jacqueline Klaver, junior procescoördinator bij De Bouwcampus.

Katja Oostendorp (gemeente Rotterdam/De Bouwcampus) verwelkomde iedereen en benadrukte dat Grip op de Maas is gestart als experiment en dat we in deze workshop graag de denkkracht van de aanwezigen benutten om erachter te komen wat heeft gewerkt en wat anders zou kunnen of moeten.

Stuw Grave en het belang van de stuwen

Als je een sessie organiseert over stuwen kun je natuurlijk niet om stuw Grave heen. Grave ziet er tegenwoordig heel anders uit. Een van de gevolgen van de aanvaring is dat de woonboten op het droge liggen, omdat de waterstand drastisch is gezakt. ‘Veel mensen riepen: waarom halen we die stuw er niet gewoon uit. Maar nu zie je dat die stuwen er niet voor niets liggen,’ vertelde Albert Barneveld (RWS). We moeten wel iets met die stuwen, want de eerste stuw, stuw Grave bereikt in 2028 einde technische levensduur. De meest logische gang van zaken is één op één vervanging, maar je kunt je afvragen of dat ook de beste oplossing is. Het is belangrijk om een visie voor de lange termijn te ontwikkelen, omdat de stuwen weer voor een lange periode mee moeten kunnen. Als je weet wat je tegen die tijd wilt hebben, kun je terug redeneren naar wat er nu nodig is voor de eerste te vervangen stuw, Grave in dit geval.

Grip op de Maas; het co-creatietraject

Vervolgens vertelde Maarten van der Vlist (RWS/De Bouwcampus) hoe Jan Hendrik Dronkers (DG-RWS) in juni 2015 de aftrap heeft gegeven en Wim van Hengel (RWS, probleemeigenaar stuwen in de Maas) de opgave Grip op de Maas op De Bouwcampus heeft neergelegd. Maar voor het zover was waren er al heel wat gesprekken gevoerd met Wim van Hengel over de neer te leggen opgave en met marktpartijen over het proces en onder welke condities zij zouden willen deelnemen. Op basis daarvan is een programma ontwikkeld waarbij met name experts die op systeemniveau konden nadenken zijn uitgenodigd om deel te nemen.

In de periode juni tot en met december 2015 zijn vier bijeenkomsten georganiseerd om te komen tot verschillende perspectieven op het systeem Maas. Gedurende deze bijeenkomsten is het proces ook nog aangepast. Zo is het organiserende kernteam uitgebreid met deelnemers uit de markt tot een voorbereidingsgroep. Ook is de initiële vraag - het één op één vervangen als te challengen oplossingsrichting - vervangen door de vraag; wat nu met het systeem Maas?

Op basis van deze vraag zijn door de deelnemers zes perspectieven ontwikkeld. Deze perspectieven zijn in een open space ontstaan. Iedere deelnemers kreeg de mogelijkheid zijn perspectief te pitchen en daar belangstellenden bij te werven: het zo geheten stemmen met de voeten. In de derde bijeenkomst zijn de perspectieven verrijkt en vervolgens presenteerbaar gemaakt met oog op presentatie tijdens de slotbijeenkomst op 7 december 2015.

van pitch tot perspectief

In 2016 zijn de perspectieftrekkers regelmatig bij elkaar gekomen op De Bouwcampus om te kijken of het perspectief verder uitgewerkt kon worden. Door te prototypen, is er gezocht naar funding en in discussie met de Haagse beleidsdirecties naar leidende principes. De perspectieven kenden in 2016 een verschillende dynamiek.

Vervolgens kreeg Hessel Voortman van Arcadis het woord. Hessel is na de eerste bijeenkomst op De Bouwcampus in het voorbereidingsteam gestapt. Ook is hij actief betrokken bij het perspectief Adaptieve Maas. Hij lichtte toe waarom je als marktpartij meedoet aan zo’n opgave. Voor Arcadis begon het thema vervangingsopgave al veel eerder, onder meer in de vorm van het project RINK en daaruit voortvloeiend afstudeerwerk. In die zin was Grip op de Maas voor ons een stap in een reeds lopend proces. Een belangrijke reden om mee te doen was dat wij Grip op de Maas zagen als een podium om de door ons ontwikkelde aanpak breed onder de aandacht te brengen. Verder was het een uitstekende mogelijkheid om jong talent ontwikkelkansen te bieden.

De start van Grip op de Maas was onwennig. Op de eerste bijeenkomst was bij marktpartijen frustratie merkbaar over de prijsvraag Afsluitdijk, waar Rijkswaterstaat uiteindelijk niets deed met de ingezonden ideeën. De Bouwcampus heeft daarna de werkwijze en de planning grondig aangepast. De manier waarop de signalen uit de eerste bijeenkomst zijn opgepakt vind ik zeer sterk.

Tot slot gaf Hessel enkele verbeterpunten: preconcurrentieel samenwerken kan in bepaalde gevallen een goede aanpak zijn. Wees echter kritisch bij welke vragen je dit middel inzet en definieer ook het eind van het traject en de vervolgstappen. Verder is het slecht verdedigbaar dat partijen niet vergoed worden voor hun inspanningen als de vraag waaraan wordt gewerkt groot maatschappelijk belang heeft. Het vergoeden van inspanning is goed verenigbaar met preconcurrentieel samenwerken; daarvan zijn elders voorbeelden te vinden. Ten slotte is een co-creatie traject gebaat bij een structuur en enige vorm van leiding. Ik verwacht dat er dan nog meer uit zal komen.

spreker Maas InfraTech

Co-creatie

Naast de feedback van Hessel werden de deelnemers aan de sessie ook uitgedaagd om vragen te stellen en feedback te geven.  Dat leverde de volgende vragen op.

  • Leent iedere vervangingsopgave zich voor een co-creatieproces?
  • Tot hoe ver? En, wat gebeurt er na het co-creatieproces?
  • Wat is de worst en is die gegarandeerd? Is er een (terug-)verdienmodel?
  • Hoe krijg je de juiste personen aan tafel?

Een aantal van deze vragen werden direct beantwoord door Hessel, Maarten en Albert. Maar een deel van deze vragen bood stof tot nadenken. Zoals de vraag als je niet betaald of een vergoeding geeft krijg je dan wel de beste kennis aan tafel? Kortom een goede bijeenkomst waarin een aantal interessante vragen aan de orde zijn gekomen.

Wil je meer informatie over Grip op de Maas? Kijk dan in het co-creatielab van Grip op de Maas.